/ KADI BURHANEDDİN

KADI BURHANEDDİN

KADI BURHANEDDİN

14. yüzyıl şair ve hukukçularındandır. Asıl ismi Burhaneddin Ahmed’dir. 13. yüzyıl başlarında Harzem’den Anadolu’ya göç eden Oğuzların Salur Boyu’na mensup Kayseri Kadısı görevinde bulunan Şemseddin Mehmed’in oğludur. 1345 (hicri 754) yılında Kayseri’de dünyaya geldi. Kadı Burhaneddin çok yönlü bir kişiydi. Anadolu’da, Mısır’da, Şam’da, Halep’te çok iyi klasik bir İslam eğitimi aldıktan sonra bilim ve eğitim ile uğraştı. Sonra Kayseri’de kadılık görevini ifa etti. Eretna Beyliği devlet işleri ile bey danışmanı, vezir ve beylik naibi olarak ilgilendi. Sonunda Sivas merkezli Kadı Burhaneddin Devleti olarak kendi adı ile anılan bir devlet kurup bu devletin 18 yıl hükümdarlığını yaptı. Sultanlığı komşularıyla savaşarak geçti, Akkoyunlu boy beylerinden Karayülük Osman Bey’le yaptığı savaşta yenildi. Kadı Burhannedin siyasal uğraşları yanında edebiyat ve özellikle şiir ile yakından meşgul oldu ve özellikle gazel, tuyuğ ve rubailerle dolu büyük bir divan oluşturdu. Türk edebiyatında aruz veznini Türkçeye uygulayıp divan şiirinin divan edebiyatının ortaya çıkması sürecine öncülük eden büyük bir Anadolu şairi olarak anılır. Divanında 1500 gazel, 119 tuyuğ ve 20 rubai bulunmaktadır, hiç kaside yazmamıştır. Tuyuğ nazım türünü divan edebiyatına kazandırmıştır. Gazellerini âşıkane bir üslupla yazmıştır. Aşk şiirlerinin yanı sıra din ve tasavvuf ile ilgili şiirleri de vardır. Şiirlerinde ne mahlası ne de adı bulunmaktadır. Türkçe divanının tek yazması British Museumdadır. Türk Dil Kurumu, bu Türkçe divanı 1944’de bastırdı. Doç. Dr. Yaşar Yücel’in bir monografisi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları arasında çıktı: Kadı Burhaneddin Ahmed ve Devleti (1970). Divanının tenkidli basımını Prof. Dr. Muharrem Ergin hazırladı ve İstanbul Edebiyat Fakültesi Yayınlarında çıktı (1980). Kadı Burhaneddin Karayülük Osman Bey’e yenilince 1398’de Sivas’ta idam edildi. Mezarı Sivas merkezde Kadı Burhanettin İlköğretim Okulu’nun bahçesindedir. 

 

Kitapları:

 

Divan (1944).