/ AHMET MUHİP DIRANAS

AHMET MUHİP DIRANAS

AHMET MUHİP DIRANAS

Cumhuriyet Dönemi şair ve oyun yazarlarındandır. İlk şiirlerini Muhip Atalay imzasıyla yayımladı. Soyadını Dranas olarak da kullandı. 1908’de Sinop’un Erfelek ilçesine bağlı Sali köyünde doğdu. İlk şiirlerini Milli Mecmua ve Servet-i Fünun’da (Muhip Atalay imzasıyla) yayımladı (1926-28). Orta öğrenimini Ankara Erkek Lisesinde tamamla dı (1929); edebiyat öğretmenleri Faruk Nafiz Çamlıbel ve Ahmet Hamdi Tanpınar’ın yönlendirmeleriyle şiir yazmaya başladı. Liseden sonra 1930-35 arasında Hâkimiyet-i Milliye (Ulus) gazetesinde çalıştı. Ankara Hukuk Fakültesinde başladığı öğrenimini yarıda bırakarak, Güzel Sanatlar Akademisi Kütüphane Mü dürlüğü göreviyle İstanbul’a yerleşti. Bu görevi sırasında iki yıl İÜEF Felsefe Bölümüne devam etti (1930-32). Dolmabahçe Resim ve Heykel Müzesi müdür yardımcılığı görevinde bulundu ve yeniden Ankara’ya dönerek (1938) dört yıl süreyle Halkevleri Kültür ve Sanat Yayınlarını yönetti (193842). İkinci Dünya Savaşı yılların da, 1945’e kadar sürecek askerlik görevi için yedek subay olarak Ağrı’nın Sürbehan köyüne gitti. Bu sırada “Ağrı” adlı şiirini ve Gölgeler adlı oyununu yazdı. Çocuk Esirgeme Kurumu yayın müdürlüğü görevinde bulunduktan sonra (1946) aynı kuruma başkan oldu (1957). Zafer gazetesinde günlük fıkralar yazdı (1949); 1950 seçimlerinde Demokrat Parti’den milletveki li adayı oldu, ancak seçilemedi. 1960’a kadar Ankara İl Genel Meclisi ve Belediye Meclisi üyeliklerinde bulundu. Daha sonra Anadolu Ajansı yönetim kurulu üyeliği (1966-72), Dev let Tiyatrosu Edebi Kurul başkanlığı ve Türkiye İş Bankası yönetim kurulu üyeliği yaptı. İlk şiiri 1926’da Milli Mecmua’da “Ankara Lisesinden Muhip Atalay” imzasıyla çıktı. Milli Mecmua, Ser vet-i Fünun, Hep Gençlik, Görüş, Varlık, Çı ğır, Ağaç, Gündüz, Yücel, Oluş, Ülkü, Sanat ve Edebiyat Gazetesi, Şadırvan, Yeni İnsan ve Hisar dergilerinde yayımladığı şiirleriyle “eski şiir”in son halkası Yedi Meşaleciler’le 40 Kuşağı arasında bir geçiş oluşturdu. Anto lojilerde yer alan şiirleriyle beğeni toplayan, ancak yıllarca kitap çıkarmamakta direnen Dıra nas’ın 1974’te şiir kitabını yayımlaması yılın sanat olayı olarak değerlendirildi. Bir yan dan, Türk şiirinde yeni bir şiir dili ve yapısı kurmaya yönelik çabası, öte yandan şiire ta şıdığı duyarlıkla Cumhuriyet Döneminin önde gelen şairleri arasında yer aldı. 1940’lı yılların havasını yansıtan oyun larında işlediği düşle gerçek, geçmişle şimdi, alınyazısıyla istem, yaşamla ölüm arasındaki iç çatışmalardan yararlanır. Abdülhak Hâmit’in Finten adlı oyununu yeniden sahneye uyguladı. Tevfik Fikret’in Rübab-ı Şikeste ve Halûk’un Defteri adlı şiir kitaplarından yaptığı seçmeleri, aynı şairin “Hân-ı Yağma” ve “Tarih-i Kadim” şi irleriyle birlikte (62 şiir) sadeleştirerek Kırık Saz adlı bir kitapta topladı. Yönetmen Yavuz Turgul, “Fahriye Abla” adlı şiirinden hareketle aynı adla bir film çekti (1984). Gölgeler ile 1946 CHP Piyes Yarış ması (ikincilik) Ödülü’ne değer bulundu. Ankara’da kalp yetmezliğinden 21 Haziran 1980’de öldü; Sinop Merkez Çukurbağ Mezarlığı’na defnedildi.

 

Kitapları:

 

Şiir: Şiirler (1974). 

 

Oyun: Gölgeler (1947), Finten, (Abdülhak Hâmit’in aynı adlı oyununun yeniden sahneye uygulanması, 1959), Oyunlar (Gölgeler ve Çıkmaz) (1977). 

 

Deneme: Yazılar (1994); Sadeleştirme: Kırık Saz, (Tevfik Fikret’ten seçme şi irler) (1975).